Eymir köyünün tarihçesinden bahsetmeden önce Eymir’in kelime anlamı üzerinde durmak istiyorum. Eymir’in kelime anlamı “ YUMUŞAK MİZAÇLI İYİ İNSAN “ demektir. Prof. Dr. Faruk Sümer’in OĞUZ TÜRKLERİ adlı kitabına göre ise Eymür (Eymir) “ son derece iyi ve zengin “ anlamındadır. (Aynı kitabın 436. sayfasında Eymir’in XVI. yüzyılda ( 10 ) vergi nüfuslu Oğuz Türklerinin Avşar Boyundan olduğu belirtilmektedir. II. Reşidud-din’e göre Eymür; Oğuzların üç-oklar ve Dağ-han oğulları boyundandır. Emekli İlkokul öğretmenlerimizden Hüseyin SAYIN’ın yaptığı araştırmaya göre  de Eymirliler Oğuz Türklerinin Boz-ok boyundan olup XV. yüzyılda Anadolu’ya gelmişler, genellikle suyu bol ve dağlık bölgelere yerleşmişler, hayvancılıkla uğraşmışlardır. Oymaklar halinde Anadolu’ya gelen Eymirliler Anadolu’nun çeşitli bölgelerine dağılmışlardır.

Bu bölgeler bugünkü Malatya, Amasya, Tokat, Çorum, Sivas, Sinop illeri ve çevreleridir. 74 yerleşim yerinde yaşamlarına devam etmektedirler. Bu sayıya benzer adlarla, ( Eymür, Eymir,Eymircik ) anılan yerlerde dahildir.

Köye ilk gelenler: Arzumanoğlu, Alhanoğlu ve Emirhanoğullarıdır. Bunlardan Arzuman oğulları Değerli (muhtemelen  Tahir’li ) Emirhanoğulları da Emir uşağı diye anılacaklardır. Muhtemelen göçebe Türkmenlerin; Göze, Kuyucak ve Enel kolu diye tanımlanan köy civarı mevkilerden, bir grubun da Kars yöresinden gelerek köye
bilahare yerleştikleri Sümerbank Personel Md.’den emekli Şükrü Gün’ün anlatımından anlaşılmaktadır.
Buna göre özetlersek;
Eymir Köyü’ne ilk gelenler : Arzumanoğlu (Arzuman Evi ), Alhanoğlu ( Veliefendigil ), Emirhanoğlu ( Nazar evi )
Daha sonra gelenler  : Tokat’tan veya Göze’den gelenler (Ayasanuşağı )
Kuyucak’tan gelenler (Yağbuşağı )
Enelkolundan gelenler ( Bayramuşağı, Allahverdigil )
Kars’tan gelenler ( Bayramuşağı’nın bir kolu )
Köyün kıymetli arazilerinin sahiplerine bakıldığında da anlaşılacağı üzere köye ilk gelen ve köyü kuranların bugün Deherliler diye anılan kabilenin olduğudur.

KONUMU :
Arguvan ilçe merkezine 10 km. mesafededir. Kuzeyinde Kızık köyü,doğusunda  Mineyik Köyü, batısında Kuşu köyü, güneyinde ise Akören ve Bozan Köyleri bulunmaktadır. Diğer Arguvan köylerine nazaran bol suyu ve doğal güzellikleri bakımından önem arzetmektedir. Bu nedenle de geçmişinde civar köylülerin birçok yönden çekim merkezi olmuştur. 1965 yılındaki depremden sonra köyün batısında bulunan bölgenin ( Yörep) eteklerinde  35 civarında  yeni ev yapılmıştır. Yıllarca yayla olarak kullanılan Çayın Başı mevkiindeki kaynak suyu Eymir’in ve bu sudan yararlanan (tarım ve hayvancılıkta ) birçok köyü mağdur etme pahasına Arguvan ilçe merkezine borularla içme suyu olarak götürülmüştür. Eymir’in ana su kaynağı ise eski su değirmenlerinin ( 3 adet ) bulunduğu Bayır mevkiidir. Bu kaynak; içme, tarımsal sulama ve kullanma suyu olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca çok küçük boyutta bir kaynak gölet vardır. Bu göletin suyu da tarımsal amaçla kullanılmaktadır. Köyün  geçim kaynakları, tarım ve hayvancılıktır.

Yetiştirilen ürünler; Buğday, nohut, fasulye; meyveler arasında da kayısı ve elma önemli  yer tutmaktadır. Tarım ve meyvecilik olabildiğince modern araçlarla, ancak küçük arazilerde yapılmaktadır.Yoğun göç nedeniyle tarıma açık arazilerin büyük bölümü özellikle susuz kısımlar işlenememektedir.Son onbeş yıla kadar  tüm çevre köylere de hizmet veren su değirmenleri  de neredeyse faaliyetlerini durdurmuşlar, bunların yerini ( 2 adet  ) yeni değirmen almıştır.
Yine on beş yıl öncesine kadar en azından çevre köyler bazında dışa dönük ekonomik faaliyetlerin sürdüğü pazar yeri de özelliğini kaybetmiştir.

Eymir’de yetişen önemli şahsiyetlerden bahsetmek gerekirse, bunlardan ilk akla gelen halk ozanı merhum Aşık Bektaş Kaymaz’dır. Yaşadığı dönemde çevresindeki acı, tatlı birçok konu ile ilgili şiirler yazıp deyişler söylemiştir.
Bunlardan hemen sayacaklarımız  “ Ne haldeyim ela gözlüm ne halde; Bu ayrılık devam eder bir zaman; Gacer yaylası” vs.dir.
Bugüne kadar ne yazık ki bu değerli ozanımızın eserleri yazılı veya ses kaydı olarak derlenmemiştir. Bu derlemeyi yapmak derneğimizin önemli amaçlarından biridir. 

Köyümüzde yetişen bir diğer önemli şahsiyet ise merhum Süleyman Efe’dir. Süleyman Efe bir süre hakimlik ve avukatlık yaptıktan sonra CHP’den Malatya Senatörü seçilerek  TBMM’de görev yapmıştır. Bu yazı muhtevasında Aşık Bektaş Kaymaz ve Senatör Süleyman Efe’yi saygıyla anıyoruz.

Köyümüzdeki okuma yazma oranı %95’in üzerindedir. Mesleki dağılım olarak öğretmenler çoğunluktadır. Eymir dışına göç edenler ekseriyetle İstanbul’dadır. Bir diğer çoğunlukta Malatya merkezde yerleşiktir.Göç nedeniyle köyün nüfusu bir hayli azalmıştır. Köyde mevcut nüfusun yaş ortalaması da bu nedenle yüksektir. Köylü gençlik yok denecek kadar azdır. Bu  azalma 1974 yılından sonra hızlanmış ve bugüne gelmiştir. Yaz aylarında ki izinli köye gidişlerle nispeten hareketlenen köy yaşamı
diğer zamanlarda terkedilmiş bir yer görünümü sergilemektedir. Köyde ilkokul ve ortaokul bulunmaktadır. Ancak öğrenci olmayışı nedeniyle ortaokul kapanmıştır. 

Elektrik ve PTT hizmetleri mevcut olup köyü ilçeye bağlayan ve stabilize olan yol geçtiğimiz yıl asfaltlanmıştır.
Eymir köyü ile ilgili genel anlamda yapılacak değerlendirmeler bunlardır. Köyümüzün gelenek ve görenekleri ile ilgili hususları ve bu yazıda bahsedemediğimiz konuları ise dergimiz Arguvan Olgusu’nun başka bir sayısında, bildiğim kadarıyla anlatmaya çalışacağım. Bu vesile ile Arguvan ve Çevre Köyleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği’nin kısa sürede gösterdiği başarılı çalışmalar dolayısıyla bütün yöneticilerini kutluyor, başarılarınızın devamını diliyorum.

Müslüm TURGUT